Archief van december 2010

Wil je weten hoe het kerstverhaal er in 2010 uitziet? Dan moet je deze video bekijken.

Vanmorgen in De Volkskrant een essay van Rutger Koopmans over de armoede in Nederland. De zelfbenoemde deskundige laat zijn licht schijnen over de verzorgingsstaat. Vanzelf tegen het zere been. Waarom? Dit keer niet omdat hij ambtenaren of welzijnswerkers wil ontslaan, ook niet omdat hij de verzorgingsstaat failliet verklaart. Waarom dan wel? Ik zal proberen dat hieronder uit te leggen.

Rutger Koopmans stelt dat de verzorgingsstaat er niet in geslaagd is om mensen uit de armoede te verheffen. In tegendeel er komen statistisch steeds meer armen bij. Daarom is voor hem de verzorgingsstaat failliet. Hij stelt in het Volkskrant artikel dat er afgerekend moet worden met een perceptie uit het verleden dat armoede er altijd was en altijd zal zijn. Volgens hem is armoede het gevolg van een aantal onbedoelde keuzen in onze verzorgingsstaat.

Zodra iemand in aanmerking komt voor een regeling of voorziening, passen we die op hem of haar toe. Een alternatief zou kunnen zijn om de duur van een regeling of voorziening te koppelen aan een maximum termijn waarbinnen een structurele oplossing voor het probleem gevonden moet worden, maar dat doen we niet. Mensen worden zo afhankelijk van een voorziening dat niemand zich meer kan voorstellen hoe ze op eigen kracht weer verder kunnen.

Wie van de rand van het verzorgingsbestaan valt wordt feitelijk van zijn of haar zelfstandigheid en zelfredzaamheid beroofd. Je lijkt niet langer de probleemeigenaar van je eigen probleem, maar je wordt opgenomen in een voorziening. Je mag niet langer je eigen oplossing vinden, maar je wordt behandeld, begeleid en bereikt door regelingen en instanties. Je heet arbeidsongeschikt, je heet psychisch zwak, ziek of misselijk. Bijna tweehonderdduizend jongeren zijn in feite “afgeschreven” en in een hoek van de maatschappij gezet, omgeven door een cordon van verzorging. Maar hoe goed bedoeld ook, die zorg lost niets structureel op. Die creëert afhankelijkheid in plaats van kracht.

Er zijn inderdaad mensen waarop deze uitspraak van toepassing is. Volgens Rutger Koopmans is dat het gevolg van ambtenaren die deze regelingen uitvoeren en private instellingen die de vraag stuwen.
Dit is een simplistische analyse. Was het maar zo eenvoudig, dan was de armoede inderdaad zo opgelost. Waar komt dat beeld vandaan? Volgens Rutger Koopmans blijft 75% van de mensen in de armoede hangen. Waar dat percentage vandaan komt is niet duidelijk. Ook niet duidelijk is of die 75% slaat op een vast bestand of een dynamisch bestand: het aantal blijft gelijk, maar de mensen in dat bestand niet, er stromen mensen uit en anderen in.

De aandacht gaat volgens hem meer uit naar armen, dan naar de mensen die zich aan de armoede ontworsteld hebben. Arm blijven wordt meer beloond dan je op eigen kracht aan die situatie ontworstelen. Dat is volgens hem de oorzaak van armoede.
Het is een feit dat de armoedeval remt om de arbeidsmarkt op te gaan. Het is ook een feit dat veel regelingen stoppen op het moment dat mensen aan de slag gaan waardoor het inkomen, dat eerst zo mooi leek, veel van zijn glans verliest. Dit is niets nieuws, maar gek genoeg is er buiten het verlagen van de uitkeringen, niets mee gedaan.

Ook wijdt hij nog een paar woorden aan de schuldhulpverlening. Volgens Rutger Koopmans moeten wij toewerken naar een ander concept van schuldhulpverlening. Jammer genoeg zegt hij niet hoe dat concept er uit moet zien. Met name bij schuldhulpverlening ben je afhankelijk van de medewerking van anderen. Daarnaast is het huidige traject lang en zwaar en het is zeker niet zo dat iedereen toegelaten wordt tot een minnelijke regeling of sanering. En als dat wel gebeurt moet de schuldenaar drie jaar leven van minder dan het sociaal minimum. Dat vraagt doorzettingsvermogen en vindingrijkheid. Dat heeft niet iedereen. Het bestaan van voedselbanken bewijst dit.

De tegenprestatie voor de uitkering. Ik ben geen tegenstander, ik zie wel voordelen. Wel ben ik bezorgd over mogelijke verdringing op de arbeidsmarkt. Ik kan mij nog herinneren hoe een aantal jaar geleden, oudere werknemers bij V&D ontslagen werden en gelijktijdig mensen met behoud van uitkering binnengeloodst werden. Dat moet voorkomen worden. De werkzaamheden zullen ook moeten aansluiten bij de capaciteiten en interesse van de persoon, ik zie het al voor me, met frisse tegenzin aan de slag in het bejaardenhuis…..

Armoede los je niet met geld op. je lost het op door sterkere mensen te creëren. Mensen die leren in zichzelf te geloven en boven zichzelf uit te stijgen. Armoede los je ook niet individueel op maar collectief. Armoede bestrijd je door de sociale omgeving in te schakelen en te activeren. Elkaar helpen, mogen rekenen op vrienden en familie, of zelf een goede vriend of nabije buur zijn.

Uit onderzoek blijkt dat armoede zich vaak voordoet in familieverband en soms zelfs in groepsverband. Er zijn veel artikelen geschreven over de “Erfelijkheid van armoede”. Armen wonen vaak in dezelfde arme buurten, het is dus maar de vraag of ze dus veel aan die  familie of buur zullen hebben. Focus op zelfredzaamheid is prima, maar laten we het kind niet met het badwater weggooien door maar meteen de verzorgingsstaat af te schaffen.

In Amerika zijn een aantal van Rutgers voorstellen gemeengoed. Uitkeringen zijn daar tijdelijk en community services zijn normaal. Toch zijn daar armen, heel veel armen en daklozen. Zij hebben daar niet het uitgebreide sociale vangnet van Nederland. Met de theorie van Rutger zou daar geen armoede moeten zijn. Hoe kan het dan dat daar ook armoede is?

Rutger Koopmans begint bij het einde en heeft zijn remedie klaar. (Dit keer geeft hij wel zijn  oplossing voor het armoedevraagstuk) Maar hij maakt geen analyse van de oorzaken: de groep, hun geschiedenis, gezondheid, opleidingsniveau, de buurten waar ze wonen, hun sociale omgeving en de invloed van het armoedebeleid en de voorzieningen op hun bestaan.

Het is vals en oneerlijk om armoede te wijten aan de mensen die dagelijks mensen helpen en de uitvoering de schuld te geven van een maatschappelijke misstand. Armoede is minder eenvoudig dan Rutger denkt. Godfried Engbersen en zijn staf hebben in het verleden veel geschreven over deze materie. Lijkt mij verplichte literatuur voor Koopmans.

Na het bezoek aan de tempel van Hatsjeptsoet en het obligate albastfabriekje  reden we nog even naar de Kolossen van Memnon om daarna terug te keren naar de boot. De volgende dag gaan we naar huis en hebben een lange reis voor de boeg.

Elke dag bereidde onze kamerjongen een verrassing. Ook vandaag. Van schone handdoeken maakt hij mooiste figuren: zwanen, een olifant, een krokodil en deze aap.

De volgende ochtend stonden we om 04.00 op om het vliegtuig van Luxor naar Caïro te halen en van daar naar Amsterdam.  Jammer genoeg geen rechtstreekse vlucht. Hier de familie voor de piramide van Djoser. Een herinnering aan een mooie reis.

Rutger Koopmans bliksemcarrière. De werkloze bankdirecteur wordt na één slecht rapport “verzorgingsstaatdeskundige” genoemd in De Telegraaf, dat is toch een hele prestatie. Met hem als vriend, heeft Ossel geen vijanden meer nodig. In de bewuste nota “Weg uit de Armoede” biedt Koopmans geen werkbare oplossingen, in het stuk van een paar weken geleden in het Parool ook niet en nu in De Telegraaf weer niets concreets. Of bewaard hij dat voor een vervolgopdracht (hij heeft immers een “sabbatical”?). Vandaag in De Telegraaf:

’Zo gaat het fout!’;
Frontale botsing tussen PvdA’ers om beste aanpak armoede in stad Wethouder weigerde confrontatie met expert ‘We moeten het bestrijden zoals we kanker en aids bestrijden’… …Oud-bankier Rutger Koopmans vindt dat de armoede in de stad te slap wordt bestreden en de focus moet komen te liggen op zelfredzaamheid van mensen. Wethouder Freek Ossel, die in Amsterdam wordt gezien als een van de grootste armoedespecialisten, is tot nu toe meer van het pappen en nathouden en lijkt te willen vasthouden aan het oude beleid.

Twee jaar geleden maakte verzorgingsstaatdeskundige Koopmans met een commissie zijn gedachten wereldkundig om de armoede in de stad aan te pakken, met als uitgangspunt alle Amsterdammers zicht op zelfontplooiing te bieden. Zijn boodschap werd niet gehoord. Sterker nog: toenmalig PvdA-burgemeester Cohen dook weg als Koopmans, sinds 1982 lid van de partij, opdoemde.

Gehoor
Sinds zijn nieuwe kritiek, twee maanden geleden, hebben Ossel en Koopmans elkaar niet meer gesproken. Ondertussen bleef Koopmans de discussie voeden. Maar tot nu toe krijgt hij meer gehoor bij de regeringspartijen dan bij zijn eigen PvdA.

Armoede is een serieus probleem in de stad. Maar liefst één op de vijf Amsterdammers leeft onder de armoedegrens. ,,We hebben goede dingen gedaan”, stelt Koopmans. ,,Maar de verzorgingsstaat heeft het maatschappelijk kapitaal van Nederland maar deels omgezet in economische waarde. Het is een misvatting dat armoede alleen kan worden opgelost met werk. Het is een misvatting dat je armoede met geld oplost. En het is een misvatting dat armoede er altijd zal zijn. Het beproefde recept is uitgewerkt. In Amsterdam valt nog steeds één op de vijf mensen buiten de boot. Die mensen renderen niet. Dus moeten we het recept gaan vernieuwen.”

Hoe doen we dat dan? Met het wegbezuinigen van ambtenaren en het opheffen van de instellingen voor maatschappelijke dienstverlening zoals in het Parool artikel? Lijkt me niet. Volgens mij wordt de groep armen dan alleen maar groter, hoe dan wel?

Geld in de vorm van een uitkering naar burgers werpen, is al lang niet meer de oplossing. ,,Armoede gaat niet alleen over geld, maar ook over eigenwaarde. Daar moeten we aan gaan werken.” Er is volgens Koopmans een woud van regelingen in de stad voor uitkeringstrekkers. ,,Geen van die regelingen is fout”, bezweert hij. ,,Maar ze helpen niet om de armoede in de stad te bestrijden. De gemeente is tot nu toe altijd gericht geweest op het uitvoeren van regelingen en niet op het bestrijden van armoede en het creëren van structurele oplossingen. Maar je kunt als stad veel meer doen om de sociale omgeving te versterken. Alle regelingen zijn pleisters. Ze helpen even, maar je geneest de wond er niet mee.”

Dat vonden de bestuurders sociaal. Denk aan de vele wao’ers en de wajongers. Die mensen hebben we voor de rest van hun leven gebrandmerkt. De groep inproductieven is keer op keer groter geworden. We hebben repressief beleid gevoerd. Laten we dat eens omdraaien. Iedereen heeft een verplichting om zijn talent te ontwikkelen. Laten we onze regeringsbijdrage daarop richten. Nu hebben we een leger van inactieve nuttelozen in het land. Maar mensen met een uitkering moeten zich ook nuttig maken en vooral: nuttig voelen.”

Ik begin m te snappen: werkverschaffing? Verplicht vrijwilligerswerk?

Het verstrekken van een uitkering maakt mensen niet minder arm. Het is bedoeld om te helpen, maar het wordt al snel een aangeleerde hulpeloosheid. Dat is het effect van deze geldelijke steun. In een nieuwe verzorgingsstaat moet alles op ontplooiing komen te liggen. Die moet erop gericht zijn om mensen naar zichzelf toe productief te maken. Het is echt niet zo dat uitkeringstrekkers genieten van weelde.”

Dat klopt. Als je de ziektecijfers en die van de gemiddelde levensduur bekijkt van “arme” mensen, dan wordt meteen duidelijk dat een uitkering niet gezond is. Maar wat dan wel, ik kan er alleen maar naar raden, al begint zich een donkerbruin vermoeden af te tekenen.

Koopmans’ handen jeuken om aan de slag te gaan. ,,Als ik burgemeester was, zou ik doorbraakprojecten creëren. Dwing jezelf een nieuwe methodiek te vinden om armoede uit te roeien. Stel je op het standpunt dat er geen armoede hoeft te zijn in deze stad. Het hoeft niet. Echt niet. Er zijn middelen zat. Zelfredzaamheid is echt het kernwoord. We moeten armoede bestrijden zoals we kanker en aids bestrijden. Vroeger wilden mensen naar de maan. Lukt nooit, werd er toen gezegd. Maar toen het doel werd gesteld om serieus naar de maan te gaan, was het binnen tien jaar gebeurd. Je moet dus compromisloos zijn om dingen te bereiken. Ook om armoede op te lossen.”

Zo gaat de heer Koopmans nog even door.

Ik zie veel bestuurlijk gedrag en weinig leiderschap. Besturen is de feiten nemen zoals ze zijn en er het beste van maken. Maar leiderschap is: doelen stellen en krachten mobiliseren om dat te bereiken. En er moet nu een leider opstaan. Bestuurders zeggen dat armoede een gegeven is. Waarom dan? Hebben we daarvoor gekozen dan? Nee toch

Intussen wordt Koopmans al voor dissident uitgemaakt. Ik ben geen lid van de PvdA en kan dus ook niet de waarde van deze opmerking inschatten, maar de betiteling lijkt mij onjuist. In tegendeel, ik geloof dat er wel degelijk naar Rutger Koopmans geluisterd is. Hoe versterk je dat gevoel van eigenwaarde waar Rutger Koopmans het over heeft als je geen geld hebt voor de basisbehoeften, als je geen werk hebt, en telkens afgewezen wordt bij sollicitaties? Je kan armoede niet weg denken, wel weg werken en dat is jammer genoeg niet voor iedereen weggelegd.

De dissident roept zijn eigen partij op tot actie over te gaan. ,,De leiders van de partij, landelijk en in Amsterdam, moeten van hun bestuurlijke stoel af. Bestuurders schieten in een bestuurlijke kramp als het over de herziening van de verzorgingsstaat gaat en willen het probleem steeds over de volgende verkiezingen heen tillen. Vervolgens gaat men door op de oude voet. Maar als we welvaart voor iedereen willen creëren, moeten we een stad willen waarin ieders talent tot uiting kan komen. Want het gaat om het rendement van het totale maatschappelijke kapitaal. Dat is sociaal en economisch het mooiste. En zeg nou zelf: we zien met zijn allen toch liever belastingbetalers dan uitkeringstrekkers.”

Zoals al eerder gezegd. Ik vind het prachtig klinken. Ik zou het nog mooier vinden als Rutger Koopmans duidelijk aangeeft hoe hij ieders talent tot uiting wil laten komen.


Onlangs zag ik op internet een advertentie voor deze elektronische jas. Voor 200 dollar (150,99 in euro) kan ik de eigenaar worden van deze geweldige jas met ruimte voor al mijn elektronica. De jas heeft zakken voor een iPad (heb ik niet, maar wat er niet is kan altijd nog komen toch?), een waterflesje, mijn Mp3 speler, mijn smartphone, mijn tabje, camera, smartcards en ga nog maar even door. De jas is voorzien van een gore-tex finish en zou dus ook waterdicht moeten zijn.

Ik heb geen Nederlandse website van Scottevest kunnen vinden, de fabrikant van deze jas. Wel veel gadgetsites die niet alleen de jas etaleren, maar ook een bodywarmer met ruimte voor de iPad. Mocht je geïnteresseerd zijn: hier kan je meer (aankoop) informatie vinden. Wie weet loop ik vandaag of morgen in deze coole jas 😉

Mijn Foto's

Huiswijn